VERHALEN
Het Bonte Paard
Lange Stoep 33 is het voormalige herberg en rechthuis Het Bonte Paard dat in 1646 is gebouwd. Het is één van de rijksmonumenten van Lekkerkerk. Het pand had een rieten wolfsdak en een gepolychromeerde gevelsteen met hierop een voorstelling van Adam en Eva in het paradijs. Rechts was een vleugel van IJsselstenen die onderkelderd is en die een pannen zadeldak heeft. Op het erf stond oorspronkelijk een bakhuisje. Aan het huis hangt een informatiebord van de ANWB.
De gevelsteen bevat het jaartal 1646. De herberg heeft tot 1879 gediend als vergaderlocatie voor de gemeenteraad van Lekkerkerk. Het polderbestuur van Schuagt en Den Hoek gebruikte deze accommodatie als vergaderplaats en de Nutsspaarbank hield hier zitting. Bekend is een kwitantie uit ongeveer 1846 met de tekst: “Ontvangen van den burgemeester van Lekkerkerk de som van 40 gld. voor een jaar huur van het gemeentehuis. Was getekend Aart Zwijnenburg, kastelein in Het Bonte Paard”.
De gevelsteen van het Bonte Paard met een
rebus uit 1646
De gevelsteen is opvallend. De tekst ervan luidt “HET AA 10 IS 11 8 SOECKT DIE 20 – 1646”. Deze rebus dient als volgt gelezen te worden: Het paar A dix is onze huit soeckt die vingt 1646, ofwel Het paradijs is ons, wie soeckt die vindt, gevolgd door het jaartal 1646. De tekst staat onder een afbeelding van Adam en Eva in het paradijs.
De combinatie herberg en vergaderlocatie bleek in de zeventiger jaren van de 19e eeuw bij de totstandkoming van het nieuwe poldergemaal Reinier Blok aan de Breekade in Krimpen aan den IJssel. De toenmalige kastelein van Het Bonte Paard was voorstander van de bouw van dit gemaal en wist, door zijn contacten met bestuurders van de gemeente en de polder, medestanders te werven, waaronder de burgemeester Reinier Blok, die ook schout van de polders was en naar wie het gemaal genoemd werd.
Op 18 januari 1799 werd een langdurige twist tussen de polders Den Hoek en Schuagt beëindigd. Tussen beide polders was altijd onenigheid over het onderhouden van afscheidingskaden en het waterpeil. Het ligt voor de hand dat de vrede gesloten is in de polderkamer van Het Bonte Paard. Beide polderbesturen hadden daar immers hun vergaderlocatie. Of de vrede echt blijvend was? In Rijswijk schijnt te staan geschreven: “Een eeuwigen vrede sloot men hier; hij duurde nauw een jaar drie, vier”.
Overigens is er over de geschiedenis van Het Bonte Paard niet zoveel bekend. Toen Huig Janse de Jong in 1753 het Café De Groote Boer kocht was hij veertig jaar herbergier geweest van het huidige pand. Daarvoor, omstreeks 1640-1650, woonde er Pieter Aerts Berkouwer en het is niet uitgesloten dat het pand toen al een herbergfunctie had. Bekend is dat Huig Janse de Jong in 1748 voor een bedrag van 100 gulden het “bleekveld” achter zijn pand kocht. Dit is nu nog de bestaande tuin, waarin vroeger een houten muziektent, en bij feesten de draaimolen (De Zweef) van Janus Neven, stond en muziek- en zangverenigingen optraden.
Draaimolen van Janus Neven die bij feesten 
in de tuin stond.
De muziektent in de tuin, hier afgebeeld met muziekvereniging Juliana.
Toen de weduwe van Huig Janse de Jong in 1769 haar pand aan Claas Lantser verkocht bepaalde zij dat er geen tapnering in gedreven mocht worden zolang er nog afstammelingen van haar in Lekkerkerk woonden. Of aan die bepaling strikt de hand is gehouden is niet bekend. 
Eerst in 1800 blijkt de zaak genaamd te zijn “Het Bonte Paard”. In de Nederlandse Stad- en Dorpbeschrijver van 1797 wordt in het buurtdorp Perkou (Berkenwoude) een herberg genoemd, genaamd “Het Bonte Paard”. Wellicht was de naam van de Lekkerkerkse herberg geïmporteerd uit Perkou. Op grond van een lijst uit 1920 is C.B. van der Wouden eigenaar van het Bonte Paard en in een lijst van 1931/1932 blijkt W. de Jong eigenaar te zijn.
Tijdens de bezettingsjaren van 1940-1945 was ook Het Bonte Paard
voor joden verboden.
Van 14 september tot 24 oktober 1940 waren er Duitse militairen in Lekkerkerk ingekwartierd. In opdracht van de Duitsers werd in de tuin door de gemeente een tijdelijke veldkeuken en een afdak gebouwd. De muziektent in de tuin werd door de Duitsers gehuurd. Caféhouder Wim de Jong van Het Bonte Paard werd betaald voor het gebruik van water, elektriciteit, de huur van een deel van de schuur, de tuin en de aardappelschilmachine. Na vertrek van de Duitsers kocht Wim de Jong de bouwsels van de gemeente.
Over de periode na de tweede wereldoorlog is er meer over Het Bonte Paard bekend. Tot ongeveer 1955 had Het Bonte Paard als zeer oude herberg nog een stal. Dubbele staldeuren gaven toegang tot de Lange Stoep. ln de stal was in de dertiger jaren op eenvoudige wijze een houten ruimte afgescheiden, in de familie “het hok” genoemd, waarin patat werd gebakken en allerlei snacks werden bereid. Aan de straatzijde (Lange Stoep) had je een originele automatiek. Na inworp van een kwartje kon je daar een snack uit een glazen klepje trekken. Aan de ene kant waren er twee rijen klepjes, aan de andere kant drie rijen klepjes met middenin een deurtje. Als je op dit deurtje klopte, kon je een bestelling doen voor patat of andere warme dingen, zoals knakworsten, ballen gehakt, nasiballen enz. Wachten deed je op straat. ln het aanbod van snacks kwam weinig verandering en het hok bleef ongewijzigd. Nadat er brand was geweest in de jaren ’60 kwam er een einde aan het cafetaria. Elders in het dorp kwamen andere snack-gelegenheden.
Door een ingrijpende verbouwing in 1955 kon het café vergroot worden en kreeg het een derde raam op de plaats van de staldeuren. Er kwam een nieuwe toog (tapkast) van de fa. Bouter uit de Jonker Fransstraat in Rotterdam en de toiletten onder aan het trapje naar de vroegere stal werden vernieuwd. Het hok kon blijven, maar had zijn langste tijd gehad. In de stal werden wel kleine aantallen fietsen gestald, maar op weekdagen werd er ook veiling gehouden. Dat was in de jaren die voorafgingen aan de bouw van de nieuwe veiling op het industrieterrein die nu niet meer bestaat. Er werden aardappelen en groenten geveild die aangeleverd werden door de vele kleine akkerbouwers rond het dorp. ln de stal waren een urinoir en een toilet. Vanuit het café kon je via een deur links van de bar, in de stal kon komen. Je moest wel een trapje af want de stal lag op straatniveau en de cafévloer anderhalve meter hoger. De stal diende ook voor het opslaan van bier- en frisdrankkratten en het sorteren van alle lege flesjes na het weekend. De bovenliggende zolder was meer bedoeld voor de opslag van kisten van sterke drank, dozen met bierglazen en vele andere dingen die in het café gebruikt werden.
Op Koninginnedagen kwamen veel bewoners uit de Krimpenerwaard met paard en rijtuig naar Lekkerkerk. Na het ringrijden reed men via het slop de cafétuin in waar de bekende dorpsfiguur Kees Man in ’t Veld de paarden verzorgde terwijl de berijders een drankje nuttigden in het café. Het verhaal gaat dat een zekere Hein Oskam uit Polsbroek kans zag om zijn paard de trap naar het bordes achter het café te laten bestijgen om het vervolgens aan de tapkast te laten drinken! Feestvreugde alom.
Tweede van rechts de voorlaatste eigenaar
Wim de Jong op weg naar een schaatswedstrijd.
Nadat er elders in het dorp een nieuwe muziektent was gebouwd werd de grote tuin gebruikt om op zondagavond fietsen te stallen van de jonge bezoekers die vanuit de hele Krimpenerwaard, maar ook uit Rotterdam en Gouda kwamen dansen in de zo genoemde “Shop”, het gebouw Amicitia. Als het café geopend was stond de toegangsdeur altijd open. Over de oude plavuizen vloer, ongeveer 4 à 5 meter schuin rechts achterin, had je het trapje naar de gelagkamer. De woonkamer van de eigenaar bevond zich in het voorhuis achter twee grote openslaande deuren met veel glas; weinig privacy dus, maar dat begrip bestond toen nog niet. Er werden in die woonkamer zelfs vergaderingen belegd van o.a. het polderbestuur, en diverse verenigingen. Rechts naast de toegangstrap naar het café had je aan de muur een grote vitrinekast waarin het vaandel van de toenmalige muziekvereniging “Juliana” opgeborgen was. Verder stond er een grote ouderwetse vrieskist met dubbel deksel waar in de zomer de ijsjes van Jamin bewaard werden. We staan dan in het voorhuis achter het raam rechts van de deur. Dit deel van het gebouw was wit gepleisterd en voorzien van een rieten kap met wolfeind. Het raam boven was van de grote slaapkamer. ln de zomer puilde de plantenbak uit van de hanggeraniums.
Aan de rechterkant van de gevel hing een houten kast. Die werd gebruikt door het bestuur van de polder “Den Hoek en Schuwagt” om aankondigingen en bekendmakingen in op te hangen. ln de winter kwam daar nog het houten bord van de ijsclub bij met bekendmakingen voor het schaatsen. Het Bonte Paard was een Bondscafé, o.a. van de Schaatsbond Krimpenerwaard die bij sterk ijs de befaamde negen-dorpentocht door de Krimpenerwaard organiseerde. 
Onder het eerste raam van de gelagkamer zat een houten luikje. Dit luikje was van de grote wijnkelder met rekken met flessen. ln deze kelder was ook een waterput met mooi helder welwater. Dit moet nog uit de vroege geschiedenis van de herberg zijn geweest. ln tijden van grote neerslag gebeurde het dat het grondwaterpeil zodanig steeg dat de kelder vol liep en het overtollige water met emmers moest worden weggeschept. Via het luikje werd het water over de straat gegooid waar het in het riool wegstroomde. Later kwam daar een elektrisch pompje voor. In het huidige pand is geen kelder meer.
Ets van het Bonte Paard
Het Bonte Paard was ook een ontmoetingsplaats voor verenigingen. De Landbouw-Jongerengroep van de Hollandse Maatschappij van Landbouw heeft er menig dansavondje georganiseerd. Op 28 maart 1951 werd in Het Bonte Paard de nog steeds bestaande accordeonvereniging Accordeonata op gericht. Die bestond toen uit 11 leden en stond onder leiding van Piet Kroon. De dirigent kreeg een salaris van 3 gulden per avond en de leden Ets van het Bonte Paard betaalden een contributie van 50 cent per week. Piet kroon was in de Krimpenerwaard dirigent van talloze muziek- en zangverenigingen; ook in Lekkerkerk. Velen hebben bij hem, maar ook thuis, een instrument leren bespelen.
Na het overlijden van de toenmalige eigenaar Wim de Jong is Het Bonte Paard in bezit gekomen van de familie Arnold van Buren uit Ammerstol. Het hok verdween en in de ruimte die hierdoor beschikbaar kwam kon het café uitgebreid worden met een nieuwe bar.
Achter de bar Arnold van Buren, de laatste
kastelein van Het Bonte Paard
Toen de familie Van Buren besloot om verder te gaan in een horecabedrijf in Ammerstol werd de familie De Vries eigenaar en hebben het pand verbouwd tot woonhuis. In het dorp bezitten zij ook een schoenenwinkel en in De Korte Achterweg in een fraai gerestaureerde voormalige garage een schoenmakerij. Als u even terugloopt richting de dijk en bij de eeste kruising rechtsaf gaat ziet u meteen rechts de schoenmakerij.
De familie De Vries heeft het oude pand Korte Achterweg 6 heel mooi gerestaureerd en het oorspronkelijke karakter zoveel mogelijk in stand gehouden. Van de Historische vereniging Lekkerkerk door de tijd kregen zij daarvoor in 2014 de Maartje van Limborghpenning uitgereikt.
Die wordt jaarlijks uitgereikt aan de eigenaars van een pand waarvan de leden van de vereniging vinden dat zij een bijzondere inspanning hebben geleverd om hun onroerend goed in een fraaie, en voor zover mogelijk, historische staat te restaureren.
Voor- en achterzijde Maartje van Limborghpenning
Bronnen
Uit Lekkerkerks verleden; A.M.M. van der Wouden
Out Leckelant of Leckerkercke; J. van der Wouden
Woonhuis Lange Stoep 33; Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Voormalige gemeente Nederlek; Fotoarchief
Wikipedia
Eigen archief; L.M. de Jong
Archief Historische vereniging Lekkkerkerk door de tijd
Meer weten
In ’t Kruisgebouw, de oudheidkamer van de Historische vereniging Lekkerkerk door de tijd, aan de Poolmanweg zijn veel spullen en foto’s over Lekkerkerk aanwezig, zoals o.a. een vitrine met gebruiksvoorwerpen van het voormalige Groene Kruis, de Lekboot en De Groote Boer. Ook zijn er foto’s en schilderijen van Het Bonte Paard te zien. In een aantal boeken die te koop zijn vindt men ook informatie over deze oude herberg.
